Bronnen: CBS, ACM, AGSI, EPEX via Energy-Charts Alle bronnen
Gids · Hoe de markt werkt
Hoe de energiemarkt werkt
Gas en stroom worden in Europa verhandeld op groothandelsmarkten. Daar ontstaat de prijs die leveranciers betalen, en die maanden later in je tarief terechtkomt. Hier staat hoe die markten werken, met de stand van de belangrijkste cijfers.
Op de groothandelsmarkt kopen leveranciers, handelaren en grote bedrijven gas en stroom in, per MWh. Voor gas is de belangrijkste prijs in Europa de TTF: de prijs van gas op het Nederlandse handelspunt. Voor stroom is het de uitkomst van de dagelijkse veiling van EPEX SPOT voor de volgende dag.EPEX Huishoudens kopen niet op die markt. Je leverancier doet dat voor je, meestal maanden vooruit.
De prijzen op deze markten bewegen veel harder dan je tarief. Dat komt doordat gas en stroom moeilijk op te slaan zijn: een klein tekort geeft al een grote prijssprong. Hoe die sprongen ontstaan, lees je in waarom energieprijzen schommelen.
De stand van de markt
Stand van 16 oktober 2026. Elk cijfer met de periode waarop het slaat. Geen live prijzen.
De belangrijkste cijfers, met periode
Wat
Periode
Waarde
Gas, groothandel Europa, per MWh
september 2026
€75,3
Gas, ter vergelijking
augustus 2022
€236
Gas, jaargemiddelde
2019
€14,6
Stroom, day-ahead Nederland, per MWh
september 2026
€152,2
Stroom, jaargemiddelde
2025
€87,3
Vulgraad gasopslag Nederland
gasdag 14 oktober 2026
63,6%
Gemiddeld gastarief per m³, met energiebelasting en btw
september 2026
€1,39
Gemiddeld stroomtarief per kWh, met energiebelasting en btw
september 2026
€0,26
Bronnen: Wereldbank (Natural gas Europe) met de maandkoers van de ECB; EPEX SPOT via Energy-Charts; GIE AGSI+; CBS 85592NED (september voorlopig). Gemiddelden en omrekening door de redactie.
Waarom wij geen prijs van vandaag tonen: een groothandelsprijs verandert elk kwartier, en een dagkoers zegt weinig over je tarief. Wij nemen een maandgemiddelde over zodra de bron het heeft gepubliceerd.WereldbankEPEXAGSICBS
Tien woorden
Groothandelsmarkt
De markt waar energiebedrijven onderling gas en stroom kopen en verkopen, in grote hoeveelheden.
MWh
Megawattuur: 1.000 kWh. Groothandelsprijzen staan per MWh.
TTF
Title Transfer Facility, het virtuele handelspunt voor gas in Nederland. De TTF-prijs is de maatstaf voor gas in Europa.
EPEX SPOT
De beurs voor de korte stroomhandel in Nederland en een groot deel van Europa.
Day-ahead
De veiling voor de volgende dag. Sinds 1 oktober 2025 per kwartier.EPEX
Intraday
Handel op de dag zelf, tot vlak voor levering.
Termijnmarkt
Handel voor levering later: een maand, kwartaal of jaar vooruit. Hier kopen leveranciers het meeste in.
Merit order
De volgorde van centrales van goedkoop naar duur in de veiling.ACER
Marginale centrale
De duurste centrale die nog nodig is. Die zet de prijs voor iedereen.
Spread
Het prijsverschil tussen twee momenten of plekken, bijvoorbeeld tussen gas voor de zomer en gas voor de winter.
Waarom gas en stroom samen bewegen
In de stroomveiling zet de duurste centrale die nog nodig is de prijs. Dat is vaak een gascentrale. In 2022 zetten gascentrales in de EU in 55% van de tijd de stroomprijs, terwijl ze 19% van de stroom maakten.JRC Een duurdere gasprijs maakt zo ook stroom duurder, zelfs als het grootste deel van de stroom uit wind en zon komt. De uitleg stap voor stap staat in hoe de stroomprijs ontstaat.
Wie op de markt let
In Nederland houdt de ACM toezicht op de groothandel in gas en stroom, op basis van de Europese REMIT-regels tegen marktmisbruik. De ACM publiceert elke maand een monitor van de groothandelsmarkt en van de markt voor consumenten.ACM Op Europees niveau doet ACER dat. Toezicht gaat over eerlijke handel, niet over de hoogte van de prijs: een hoge prijs door schaarste is op zich geen overtreding.
